Genoeg uren in bed, en tóch wakker worden alsof je geen oog hebt dichtgedaan. Een partner die klaagt over het gesnurk. En overdag maar moe blijven, hoe je het ook wendt of keert. Dit kunnen signalen van slaapapneu zijn: een aandoening die je niet moet onderschatten, maar die je, mits op tijd herkend, prima kunt behandelen.
Wat is slaapapneu?
Slaapapneu is een slaapstoornis waarbij de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk stopt en start. "Apneu" betekent letterlijk "zonder adem". Er zijn drie types:
Obstructieve slaapapneu (OSA), meest voorkomend
Wat er gebeurt: je keel- en tongspieren ontspannen 's nachts té veel, waardoor je luchtweg deels of helemaal dichtvalt. Je lichaam schrikt vervolgens op om weer lucht te krijgen, soms honderden keren per nacht. En meestal merk je er zelf helemaal niets van.
Centrale slaapapneu (CSA)
Het brein stuurt de verkeerde signalen naar de ademhalingsspieren. Zeldzamer en vaker geassocieerd met hartziekten of gebruik van opiaten.
Complexe slaapapneu
Een combinatie van obstructieve en centrale slaapapneu.
Symptomen van slaapapneu
Nachtelijke symptomen
- Luid en aanhoudend snurken
- Ademstops tijdens de slaap (vaak waargenomen door partner)
- Stikken, happen naar lucht of schrikken wakker worden
- Frequent plassen 's nachts (nocturia)
- Nachtelijk zweten
- Rusteloze slaap, veel draaien
Overdag symptomen
- Extreme vermoeidheid en slaperigheid overdag
- Ochtendhoofpijn
- Droge mond of keelpijn bij het wakker worden
- Concentratieproblemen en geheugenproblemen
- Prikkelbaarheid en stemmingswisselingen
- Verminderd libido
Risicofactoren
- Overgewicht: Vetophoping rond de nek vernauwt de luchtweg. Het sterkste risico voor OSA.
- Anatomie: Verwijde amandelen, grote tong, korte nek, terugliggende kaak.
- Leeftijd: Risico neemt toe met leeftijd door verminderde spierspanning.
- Geslacht: Mannen hebben 2-3× meer kans op slaapapneu; bij vrouwen stijgt het risico na de menopauze.
- Roken en alcohol: Beide ontspannen keelspieren en verhogen zwelling van luchtwegen.
- Rugligging: Slapen op de rug vergroot het risico op obstructie.
Diagnose
De gouden standaard voor diagnose is een polysomnografie (PSG): een slaaponderzoek in een slaaplaboratorium waarbij hersengolven, oogbewegingen, spierspanning, hartslag, bloedzuurstof en ademhaling worden gemeten. Alternatieven zijn thuisslaaptests (ambulante polysomnografie) of, voorlopig, slaaptrackers die SpO₂ (bloedzuurstof) meten, zoals de Samsung Galaxy Watch 7.
De ernst wordt gemeten met de Apneu-Hypopneu Index (AHI): het aantal ademstops per uur slaap. >5 = mild, >15 = matig, >30 = ernstig.
Wat zegt de wetenschap over de risico's?
- Young et al. (2008) toonden in een 18-jaar durende follow-upstudie in Sleep aan dat onbehandelde matige tot ernstige slaapapneu de kans op vroegijdige sterfte met factor 3 verhoogt: primair door cardiovasculaire complicaties.
- Punjabi et al. (2004) lieten in de Sleep Heart Health Study (American Journal of Epidemiology) zien dat slaapapneu samenhangt met glucose-intolerantie en insulineresistentie, onafhankelijk van obesitas.
- Epstein et al. (2009) beschreven in het Journal of Clinical Sleep Medicine de richtlijnen van de American Academy of Sleep Medicine, waaruit bleek dat CPAP-therapie (de meest effectieve behandeling) bij 70-80% van de patiënten leidt tot significante verbetering van slaapkwaliteit, bloeddruk en cardiovasculair risico.
Behandelingsopties
CPAP-therapie (gold standard)
Een CPAP-apparaat (Continuous Positive Airway Pressure) blaast lucht onder lichte druk in de luchtweg via een masker, waardoor de luchtweg opengehouden wordt. Effectief bij 70-80% van de patiënten. De therapietrouw is het grootste probleem, veel mensen stoppen ermee vanwege ongemak.
Mandibulair repositie-apparaat (MRA)
Een op maat gemaakt bitje dat de onderkaak licht naar voren houdt, waardoor de luchtweg opener blijft. Effectief bij mild tot matige OSA. Minder effectief dan CPAP maar beter verdragen.
Positietherapie
Rugligging vermijden door een speciale slaappositioneringsband of kussen. Effectief voor positie-afhankelijke slaapapneu (verergert alleen op de rug).
Gewichtsverlies
Bij overgewicht kan 10% gewichtsverlies de AHI met 30-50% verminderen. Bij milde OSA kan dit leiden tot volledige resolutie van de aandoening.
Anti-snurkproducten als eerste stap
Voor mild snurken (zonder slaapapneu) kunnen anti-snurkproducten verlichting bieden. Let op: bij echte slaapapneu is professionele diagnose en behandeling noodzakelijk.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als je herkent:
- Je partner neemt ademstops waar
- Je bent overdag extreem slaperig ondanks voldoende slaap
- Je snurkt luid en regelmatig
- Je wordt wakker met een droge mond of hoofdpijn
Meer bij Sleep-e
Bekijk onze slaaptrackers, zoals de Samsung Galaxy Ring.
Bronnen
- Young, T., et al. (2008). Sleep disordered breathing and mortality: eighteen-year follow-up of the Wisconsin Sleep Cohort. Sleep, 31(8), 1071–1078. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18714778
- Punjabi, N.M., et al. (2004). Sleep-disordered breathing, glucose intolerance, and insulin resistance: the Sleep Heart Health Study. American Journal of Epidemiology, 160(6), 521–530. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15353412
- Epstein, L.J., et al. (2009). Clinical guideline for the evaluation, management and long-term care of obstructive sleep apnea in adults. Journal of Clinical Sleep Medicine, 5(3), 263–276. doi.org/10.5664/jcsm.27497
Dit artikel is informatief bedoeld en vormt geen medisch advies. Heb je aanhoudende slaap- of gezondheidsklachten? Raadpleeg dan je huisarts of een arts.